Chropowatość oznacza drobne nierówności powierzchni, wgłębienia i szczyty rzędu mikrometra pozostawione przez narzędzie lub proces. Mierzy się ją profilometrem stykowym lub metodami optycznymi i wyraża parametrami zdefiniowanymi w ISO 4287. Najczęstszy to Ra, średnie arytmetyczne odchylenie profilu, wyrażone w mikrometrach; Rz, dotyczący skrajnych wysokości profilu, jest również bardzo używany. Oznaczanie na rysunku regulują ISO 1302, uaktualniona serią ISO 21920.
Kilka rzędów wielkości: zwykła obróbka (frezowanie, toczenie) daje często Ra rzędu 1,6–3,2 µm; staranne wykończenie schodzi w okolice 0,8 µm; szlifowanie i polerowanie osiągają wartości niższe. Liczby te zmieniają się wraz z materiałem, narzędziem i parametrami skrawania. To samo Ra może zresztą odpowiadać różnym teksturom: liczy się także kierunek rys.
Chropowatość ma znaczenie dla tarcia i zużycia, szczelności (powierzchnia uszczelnienia, tłoczysko), wytrzymałości zmęczeniowej, przyczepności farby lub kleju, a oczywiście także dla wyglądu. Każdy kolejny, drobniejszy stopień wymaga dodatkowych przejść wykańczających, specjalnych narzędzi lub dodatkowej operacji, a więc kosztu: niskie Ra wymaga się tylko na powierzchniach funkcjonalnych. Obróbki zmieniają też stan powierzchni: piaskowanie go zwiększa i nadaje matowy wygląd, podczas gdy polerowanie go zmniejsza.
W zapytaniu o wycenę
Proszę podawać chropowatość tylko dla powierzchni, które jej wymagają, z pożądanym parametrem (najczęściej Ra), oraz wartość ogólną dla reszty rysunku, na przykład Ra 3,2. Należy określić, czy wymaganie dotyczy stanu przed czy po obróbce, i oczekiwany sposób kontroli. Przy wyborze lub przeliczeniu wartości pomogą narzędzie chropowatość i przewodnik o tolerancjach w obróbce skrawaniem; metrologia wyjaśnia, jak się ją weryfikuje.