Traceerbaarheid is het vermogen om de geschiedenis, het gebruik of de locatie van een product terug te vinden, in de betekenis die ISO 9000 eraan geeft. In de fabricage maakt ze het mogelijk om vanuit een onderdeel terug te gaan naar het oorspronkelijke materiaal, de partij, de bewerkingen, de machine, de operator, de controles en de ondergane bijzondere processen. Omgekeerd maakt ze het mogelijk te achterhalen welke klanten een bepaalde partij hebben ontvangen, wat doorslaggevend is bij een afwijking of terugroepactie.
Er zijn meerdere niveaus. Traceerbaarheid per partij groepeert onderdelen die onder dezelfde omstandigheden zijn gemaakt; individuele traceerbaarheid kent aan elk onderdeel een serienummer toe. Ze berust op markering (lasergravure, micropercussie, label, Data Matrix-code) en op documenten: begeleidingskaarten, keuringsrapporten, behandelingscertificaten en, aan het begin, het smeltnummer dat aan het materiaalcertificaat is gekoppeld.
Ze wordt geëist door de lucht- en ruimtevaart (EN 9100), de medische sector, de spoorsector, de energiesector, de automotive voor veiligheidsonderdelen en de voedingsindustrie. Ze kost geld: markering, registratie, archivering, sortering van partijen. De bewaartermijn van de registraties wordt vastgelegd in het contract of in de regelgeving van de sector en kan vele jaren bedragen. De norm ISO 9001 vraagt identificatie en traceerbaarheid te beheersen wanneer die worden geëist. Ze wordt voorbereid met de eerste-artikelinspectie en de procesgerichte FMEA.
Bij een offerteaanvraag
Vermeld het gewenste niveau van traceerbaarheid (per partij of per serienummer), de wijze van markering en de plaats ervan op het onderdeel, de bij de levering mee te sturen documenten en de vereiste bewaartermijn. Vraag niet meer dan nodig: individuele traceerbaarheid op een niet-kritiek onderdeel verhoogt de prijs zonder voordeel. Om deze eisen te plaatsen, zie de gids over de certificeringen ISO 9001, EN 9100 en ISO 13485.