De tolerantie is de toelaatbare afwijking op een kenmerk van een onderdeel. Geen enkele machine produceert een exacte maat: de tekening vermeldt dus een nominale waarde en een bereik, tussen een ondergrens en een bovengrens, waarbinnen het onderdeel conform blijft. Een maat ‘20 ± 0,1’ accepteert elke gemeten waarde tussen 19,9 en 20,1 mm; de tolerantie, het verschil tussen deze twee grenzen, bedraagt hier 0,2 mm.
Er zijn meerdere families. De maattoleranties hebben betrekking op lengtes, diameters of hoeken. Ze worden uitgedrukt als waarde (± 0,05) of als genormaliseerde klasse volgens ISO 286, zoals H7 voor een boring: bij een diameter van 25 mm staat H7 0 tot +21 µm toe. De geometrische toleranties begrenzen vorm, oriëntatie of positie (vlakheid, loodrechtheid…) en vallen onder de GPS-tolerering. Tot slot gelden de algemene toleranties volgens ISO 2768 voor alle maten zonder individuele vermelding: klassen f, m, c en v voor lineaire en hoekmaten, H, K en L voor de geometrie. Ze voorkomen dat elk detail afzonderlijk moet worden gematen.
Hoe nauwer de tolerantie, hoe veeleisender de fabricage: fijne instellingen, afwerkgangen, soms slijpen, langere controle, hoger uitvalpercentage. De kosten lopen snel op, vandaar de regel om alleen daar een nauwe tolerantie op te leggen waar de functie dat vereist. De temperatuur, het materiaal (kunststoffen zetten veel meer uit dan metalen) en oppervlaktebehandelingen beïnvloeden ook wat haalbaar is. Om de waarden van een ISO 2768-klasse terug te vinden, gebruikt u de tool toleranties ISO 2768.
Bij een offerteaanvraag
Vermeld de algemene tolerantie van de tekening in het titelblok (bijvoorbeeld ISO 2768-mK), markeer de functionele maten met nauwe tolerantie en motiveer ze, en laat al het overige onder de algemene toleranties vallen. Geef aan of controle van deze maten vereist is, met welk middel, en of ze gelden vóór of na de behandeling. Zie de gids over toleranties bij verspanen en de definitie van pasvorm, de toepassing ervan op gemonteerde onderdelen.