Anodiseren, poedercoaten of verzinken: wat kiest u?

Deze drie behandelingen beschermen het metaal, maar via verschillende mechanismen, wat hun toepassingsgebieden verklaart.

• Anodiseren zet het oppervlak van aluminium langs elektrochemische weg om in een oxidelaag. De laag maakt deel uit van het metaal: ze schilfert niet af.
• Poedercoaten brengt een harspoeder elektrostatisch aan, dat bij ongeveer 180 tot 200 °C in de oven wordt ingebrand en een dikke, doorlopende verffilm vormt.
• Thermisch verzinken dompelt het staal onder in een bad van gesmolten zink, bij ongeveer 450 °C: het zink vormt met het ijzer een laag van legeringen die het staal beschermt, ook bij kleine krassen, door offerwerking.

Elke behandeling heeft haar eigen materiaal, dikte, uiterlijk en vormbeperkingen: ze zijn niet vrij onderling vervangbaar. Deze gids helpt bij het kiezen. Voor de details van alle behandelingen (galvanisch verzinken, passiveren, vernikkelen…), zie de gids oppervlaktebehandeling van metalen en de pagina oppervlaktebehandeling om bedrijven te vinden.

Het materiaal sluit al opties uit. De tabel vergelijkt de drie behandelingen; de diktes zijn ordes van grootte, te bevestigen met het behandelbedrijf.

Aluminium

Kies anodiseren om het metaalachtige uiterlijk, de maten en, bij hardanodiseren, de slijtvastheid te behouden. Geef de voorkeur aan poedercoaten voor een nauwkeurige RAL-kleur, grote oppervlakken of een goede slagvastheid, en wanneer de legering zich slecht laat anodiseren: gietstukken en aluminiumlegeringen rijk aan silicium of koper geven onregelmatige kleuren.

Staal, gietijzer en rvs

Een blank stalen onderdeel roest: thermisch verzinken is de duurzame oplossing buiten (constructies, hekwerken, steunen), poedercoaten die voor binnen of voor het uiterlijk, en de combinatie van beide (duplexsysteem) verenigt levensduur en kleur. Voor bouten en moeren en precisieonderdelen is galvanisch verzinken geschikter (zie de gids over oppervlaktebehandeling). Rvs heeft in het algemeen geen van de drie nodig: passiveren volstaat vaak (zie de gids rvs 304 of 316L).

• Droog binnen. Alle drie zijn geschikt: de beslissing hangt af van uiterlijk en kosten. Thermisch verzinken is zelden nuttig.
• Gangbaar buiten. Thermisch verzinken biedt op staal een bescherming die in een weinig agressieve atmosfeer vaak meerdere decennia meegaat. Een poedercoating op polyesterbasis is goed bestand tegen uv; gedicht geanodiseerd aluminium is ook geschikt voor buiten.
• Kust, industriële atmosfeer. De aantasting is sterker: kies een versterkt systeem (duplex, dik geanodiseerd aluminium, gekwalificeerde verf) en leg de eis vast, bijvoorbeeld bestendigheid tegen neutrale zoutnevel volgens NF EN ISO 9227 gedurende een bepaalde tijd. Voor geverfde staalconstructies deelt ISO 12944 de omgevingen in van C1 (zeer laag) tot C5 (zeer hoog) en CX (extreem).
• Slagen en krassen. Poedercoating is goed bestand tegen slagen, maar een afsplintering laat het blanke metaal bloot en de corrosie kan onder de film voortschrijden. Verzinken beschermt ook kleine krassen door offerwerking.
• Slijtage en wrijving. Hardanodiseren is daarvoor gemaakt (geleiders, zuigers). De oxidelaag is hard maar weinig taai: kant en verspaan vóór het anodiseren, want vervorming na de behandeling doet haar scheuren.
• Warmte. Het inbranden van poedercoating en het zinkbad verhitten het onderdeel: afdichtingen, kunststoffen en lagers verdragen dat niet, en dunne platen of grote gelaste onderdelen kunnen vervormen.
• Elektriciteit. Anodisch oxide en verf isoleren: maskeer de contact- of aardingspunten.

Anodiseren laat het metaal zien: naturel, zwart of in het bad gekleurd, mat of satijn afhankelijk van de voorbewerking (borstelen, stralen). Het resultaat hangt af van de legering en de kleur kan per partij verschillen: laat de onderdelen van dezelfde zichtbare samenstelling in één partij behandelen. Ook een lasnaad heeft na het anodiseren een andere kleur.

Poedercoaten biedt de grootste keuze: RAL-kleuren, glans, structuur- of metallic-effecten. Een licht sinaasappelhuideffect is normaal, afhankelijk van de poeders. Vraag voor het valideren van een kleur of structuur een monster vóór de serie: het uiterlijk van een kleur hangt ook af van de glans en de ondergrond.

Thermisch verzinken geeft een metaalgrijze kleur, aanvankelijk glanzend en na verloop van tijd mat, soms onregelmatig afhankelijk van de samenstelling van het staal (het siliciumgehalte beïnvloedt dikte en uiterlijk). Een decoratief uiterlijk is niet gegarandeerd: voor een zichtbaar onderdeel brengt men er een poedercoating overheen aan.

Deze typegevallen tonen de redenering; uw onderdeel kan een ander antwoord rechtvaardigen, te valideren met het behandelbedrijf.

Een behandeling wijzigt de afmetingen en de vorm van het onderdeel bepaalt het succes ervan. Houd hier vóór de eindbewerking rekening mee.

• Maten. Bij anodiseren groeit ongeveer de helft van de laagdikte naar buiten (orde van grootte): een as wordt dikker, een boring kleiner. De dikke en weinig nauwkeurige films van poedercoaten en verzinken zijn onverenigbaar met een nauwe pasing: maskeer schroefdraad, boringen en aanlegvlakken. Zie ook de gids over bewerkingstoleranties.
• Verzinken. Holle lichamen vereisen ontluchtings- en afvoergaten: zonder die kunnen ingesloten lucht en vocht zink wegslingeren. Overlappende platen, waar vloeistof binnendringt, vermijdt u. Slak en lasspatten moeten vóór de behandeling worden verwijderd.
• Poedercoaten. Vermijd scherpe binnenhoeken, waar het poeder slecht doordringt (kooi van Faraday-effect), en scherpe randen, waar de film dunner wordt: breek de randen. Gietstukken en poreuze lassen kunnen bij het inbranden ontgassen en blazen veroorzaken.
• Anodiseren. Samenstellingen met spleten (puntgelast, geklonken) houden het zuur uit het bad vast en lekken daarna. Voorzie een elektrisch contactpunt, waarvan de afdruk zichtbaar blijft.

• Het duplexsysteem. Een poedercoating op verzinkt staal biedt een langere levensduur dan elke coating afzonderlijk, mits het zink goed is voorbereid (ontvetten, licht mechanisch opruwen) en het poeder compatibel is.
• De volgorde van de bewerkingen. Verspaan, kant, last en ontbraam vóór de behandeling en bewerk na de behandeling alleen de kritieke maten na. Voor gelaste onderdelen, zie de gids TIG, MIG, MAG of beklede elektrode.
• Gemengde samenstellingen. Aluminium en staal in contact vormen in aanwezigheid van vocht een galvanisch koppel: behandel elk materiaal vóór de montage en isoleer ze zo nodig.
• Overspecificatie. Een steun voor binnen verzinken en daarna lakken kost tijd en geld zonder voordeel. Omgekeerd veroudert een enkele poedercoating op een stalen buitenconstructie snel zodra de film is beschadigd.
• De levertijd. Deze behandelingen worden bijna altijd uitbesteed aan een gespecialiseerd bedrijf: reken op transport, batchverwerking en het inbranden of het bad voordat de onderdelen terugkomen.

• het materiaal en de kwaliteit van elk onderdeel, want die bepalen de mogelijke behandeling;
• de toepassing en omgeving: binnen, buiten, kust, slagen, slijtage, contact met voedingsmiddelen;
• het gewenste uiterlijk: RAL-referentie, glans en structuur, of anodiseerkleur;
• de bestendigheidseis en de referentienorm, bijvoorbeeld neutrale zoutnevel gedurende een bepaalde tijd;
• de beoogde dikte of het toegestane bereik, en of de maten gelden vóór of na de behandeling;
• de te maskeren zones (schroefdraad, boringen, contacten) en de toegestane ophangpunten;
• de controles en documenten: diktemetingsrapport, conformiteitscertificaat;
• het aantal en de levertijd, door onderdelen met dezelfde behandeling te bundelen.

Een voorbeeld van een vermelding: ‘Poedercoating polyester RAL 7016 satijn, 60 tot 80 µm, schroefdraad M8 gemaskeerd’. Op Meaflow is het plaatsen van een aanvraag gratis en zonder commissie: u vergelijkt de offertes van meerdere bedrijven en overlegt via de berichtenfunctie voordat u kiest.