Harden is een warmtebehandeling die staal harder maakt. Het onderdeel wordt boven zijn austenitiseringstemperatuur verhit, gedurende de benodigde tijd op temperatuur gehouden en daarna vrij snel afgekoeld, in water, olie, een polymeer of gas onder druk, om een zeer harde structuur vast te leggen die martensiet heet. In gehard toestand is het staal hard maar bros en vol interne spanningen: daarom volgt er een ontlaatbehandeling, een herverhitting op matige temperatuur die de brosheid vermindert ten koste van wat hardheid. De combinatie van harden en ontlaten regelt de balans tussen hardheid en taaiheid.
Alleen voldoende koolstofrijke of gelegeerde staalsoorten kunnen worden gehard: constructiestaal zoals S235 is daar niet voor bedoeld, terwijl C45 of 42CrMo4 dat wel zijn. Harden kan door en door of aan het oppervlak (inductie- of vlamharden) plaatsvinden, waarbij de hardheid beperkt blijft tot de buitenzijde. De hardheid wordt gemeten in Rockwell C (HRC) of Vickers (HV). Let op de andere betekenis van het woord: bij sommige aluminiumlegeringen levert afschrikken na oplossingsgloeien, gevolgd door verouderen, de toestand T6 op.
Snel afkoelen vervormt onderdelen en kan scheuren veroorzaken, met name bij doorsnedeovergangen en scherpe hoeken. Vandaar enkele regels: voorbewerken vóór het harden, een afwerkovermaat laten staan en de functionele vlakken daarna nabewerken door slijpen. Vacuümovens beperken oxidatie en walshuid. Van de verwante behandelingen verhardt carboneren alleen de huid van zacht staal en vermijdt nitreren het harden.
Bij een offerteaanvraag
Vermeld de staalsoort, de gewenste hardheid als bereik (bijvoorbeeld 58 tot 62 HRC) in plaats van een enkele waarde, de hardingsdiepte bij oppervlakteharding, de zones die niet gehard mogen worden en de toegestane vervorming. Geef de volgorde van de bewerkingen aan (voorbewerking, behandeling, afwerking), de gevraagde hardheidscontroles en het behandelingscertificaat. Een CNC-verspaningsbedrijf dat dit soort onderdelen gewend is, weet welke overmaten nodig zijn; de gids over materialen voor verspaande onderdelen geeft de gangbare kwaliteiten.